اولین تصمیمی که یک پژوهشگر باید برای شروع کار تحقیق خود انجام دهد، انتخاب روش تحقیق است. به طور کلی پژوهش های علمی بر اساس هدف و کاربرد نتایج، به دو دسته اصلی تحقیق بنیادی (Basic Research) و تحقیق کاربردی (Applied Research) تقسیم می شوند. تحقیق بنیادی با هدف گسترش مرزهای دانش و کشف روابط جدید استفاده می شود و تحقیق کاربردی با کمک دانش موجود به یک نیاز پاسخ مشخص می دهد.
تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی چیست؟
اولین قدم برای بررسی تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی مقایسه آن از جنبه های مختلف است. هدف اصلی، خروجی، محیط و دامنه تحقیق همگی با یکدیگر متفاوت هستند.
| محور مقایسه | تحقیق بنیادی | تحقیق کاربردی |
| هدف اصلی | افزایش دانش، توسعه نظریه ها و شناخت عمیق تر پدیده ها | حل یک مشکل مشخص و ارائه راهکار عملی |
| انگیزه پژوهشگر | پاسخ به پرسش های علمی و کشف روابط جدید | رفع نیازهای جامعه، صنعت یا سازمان ها |
| خروجی اصلی | نظریه ها، مدل های علمی و مفاهیم جدید | راهکارهای اجرایی، فناوری ها، محصولات یا دستورالعمل ها |
| محیط پژوهش | بیشتر در محیط های کنترل شده مانند آزمایشگاه | بیشتر در محیط های واقعی و میدانی |
| دامنه تحقیق | گسترده تر و قابل تعمیم به موضوعات مختلف | معمولاً محدود به یک مسئله، زمان یا مکان مشخص |
| ماهیت پژوهش | نظری، تحلیلی و دانش محور | عملی، مسئله محور و نتیجه گرا |
- چناچه تحقیق دانشجویی دارید، می توانید تحقیق خود را به کارشناسان موسسه انجام پروژه دانشجویی بسپارید و یک تحقیق کامل و اصولی و حرفه ای از ما تحویل بگیرید. برای ثبت سفارش تحقیق، به صفحه انجام تحقیق دانشجویی مراجعه کنید و سفارش خود را به موسسه انجام پروژه بسپارید.
تحقیق بنیادی چیست؟
تحقیق بنیادی که با نام تحقیق محض یا تحقیق پایه نیز شناخته می شود، یک نوع پژوهش مهم در حوزه دانشجویی است که با هدف گسترش دانش علمی و درک بهتر پدیده های مختلف انجام می شود. در این نوع تحقیق، پژوهشگر به دنبال حل یک مشکل فوری یا تولید یک محصول مشخص نیست؛ بلکه تلاش می کند روابط، اصول و ساز و کارهای موجود در یک پدیده را شناسایی و تحلیل کند.
تحقیق کاربردی چیست؟
تحقیق کاربردی یکی دیگر از انواع روش های پژوهش است که هدف اصلی آن استفاده از دانش علمی برای حل مشکلات واقعی و ارائه راهکارهای قابل اجرا می باشد. در این نوع تحقیق، پژوهشگر معمولا با یک مسئله مشخص در جامعه، صنعت، سازمان یا یک حوزه تخصصی روبرو است و تلاش می کند به استفاده از روش های علمی، راهکاری برای بهبود شرایط ارائه دهد. و تلاش می کند با استفاده از روش های علمی، راهکاری برای بهبود شرایط ارائه دهد.
مقایسه تحقیق کاربردی با تحقیق بنیادی
تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی از جنبه های مختلفی قابل بررسی است. اگرچه، تحقیق بنیادی و تحقیق کاربردی هر دو با هدف توسعه دانش انجام می شوند، اما تفاوت اصلی آن ها در نوع نگاه پژوهشگر به مسئله است. در تحقیق بنیادی، تمرکز اصلی بر شناخت بهتر یک پدیده، کشف روابط جدید و توسعه مفاهیم علمی قرار دارد؛ در حالی که تحقیق کاربردی تلاش می کند از این دانش برای پاسخ دادن به یک نیاز واقعی استفاده کند. در ادامه دقیق تر تفاوت این دو روش تحقیق را بررسی می کنیم.
1. تفاوت از نظر هدف پژوهش
مهم ترین تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی به هدف نهایی آن ها مربوط می شود. در پژوهش بنیادی، هدف اصلی افزایش دانش و رسیدن به درک عمیق تر از یک موضوع علمی است. پژوهشگر ممکن است سال ها روی یک موضوع کار کند تا بتواند نظریه ای جدید ارائه دهد یا شناخت دقیق تری از یک فرآیند به دست آورد.
اما در تحقیق کاربردی شرایط فرق می کند. در این نوع تحقیق یک مسئله مشخص وجود دارد که باید آن را بررسی و تحلیل کرد. پژوهشگر تلاش می کند تا با استفاده از یافته های علمی، راهکاری را ارائه دهد که بتواند در دنیای واقعی مورد استفاده قرار بگیرد.
2. تفاوت در محیط انجام تحقیق
یکی دیگر از تفاوت های این دو تحقیق، محیط انجام آن است. تحقیقات بنیادی در شرایط کنترل شده انجام می شوند تا پژوهشگر بتواند عوامل مختلف را بررسی کرده و روابط میان آن ها را دقیق تر تحلیل کند. ولی تحقیقات کاربردی بیشتر در محیط های واقعی شکل می گیرند. برای نمونه، یک پژوهش کاربردی در حوزه مدیریت ممکن است در یک شرکت انجام شود تا مشکلات موجود در فرآیند کاری بررسی و برای بهبود آن ها راهکار ارائه شود؛ اما اکثر تحقیقات بنیادی در فضای آموزشی و دانشگاه ها انجام می شوند.
3. تفاوت در نوع نتایج و دستاوردها
نتایج تحقیق بنیادی به شکل نظریه، مدل علمی، مفهوم جدید یا توضیح دقیق تر درباره یک پدیده ظاهر می شوند. ارزش این نوع تحقیقات بیشتر در افزایش مرزهای دانش است؛ حتی اگر در زمان انجام پژوهش، کاربرد مستقیم و فوری نداشته باشند. اما تحقیق کاربردی معمولا با تولید یک نتیجه خاص قابل استفاده هستند. نتایج تحقیق کاربردی می تواند شامل طراحی یک محصول جدید، بهبود یک فرآیند و یا ارائه یک روش اجرایی باشد.
4. تفاوت در میزان تعمیم پذیری نتایج
یکی دیگر از تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی در تعمیم پذیری و میزان استفاده از نتایج در شرایط مختلف است. تحقیق بنیادی معمولا با کشف اصولی انجام می شود تا بتوان آن ها را در موقعیت های مختلف به کار برد. اما تحقیق کاربردی معمولا با تمرکز روی یک مسئله مشخص مورد انجام قرار می گیرد. به همین علت نتایج بدست آمده از تحقیق کاربردی باید برای یک سازمان و جامعه آماری بیشترین کاربرد را داشته باشد.
5. تفاوت در نقش نظریه ها
در تحقیق بنیادی، نظریه ها به عنوان هدف اصلی پژوهش در نظر گرفته می شوند. به طوری که پژوهشگر ممکن است تلاش کند یک نظریه جدید ایجاد کند یا نظریه های موجود را توسعه دهد. اما در تحقیق کاربردی، نظریه ها بیشتر نقش ابزار دارند. به این معنا که پژوهشگر از مدل ها و مفاهیم علمی موجود استفاده می کند تا بتواند یک مشکل واقعی را بهتر تحلیل کرده و برای آن راه حل پیدا کند.
چه زمانی تحقیق بنیادی برای دانشجویان بهتر است؟
بسته به اینکه هدف شما از پژوهش چیست؟ می توانید تحقیق بنیادی را انتخاب کنید. معمولا در شرایط زیر این روش تحقیق انتخاب بهتری در مقایسه با تحقیق کاربردی است:
- دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی: دانشجویانی که در مقاطع کارشناسی ارشد و به خصوص دکتری تحصیل می کنند، باید به دنبال تحقیق حرفه ای برای چاپ مقاله باشند. تحقیق بنیادی برای این گروه از دانشجویان انتخاب بهتری است.
- علاقه مندان به علوم پایه و نظری: در رشته هایی مانند فیزیک نظری، ریاضیات، فلسفه، زیست شناسی پایه و برخی حوزه های روان شناسی، بسیاری از پژوهش ها ماهیت بنیادی دارند. این پژوهش ها اعتبار علمی بیشتری را برای دانشجویان ایجاد می کنند.
- افراد علاقه مند به انجام فعالیت های دانشگاهی و پژوهشی: اگر هدف پژوهشگر ادامه مسیر علمی، انتشار مقاله های پژوهشی و فعالیت در محیط های دانشگاهی باشد، تحقیق بنیادی می تواند فرصت مناسبی برای ایجاد دستاوردهای علمی جدید فراهم کند.
- محدود بودن دسترسی به داده های علمی: گاهی پژوهشگر امکان همکاری با سازمان ها، شرکت ها یا جامعه هدف مشخص را ندارد. در چنین شرایطی، یک تحقیق بنیادی نظری به علت عدم نیاز به آزمایش انتخاب بهتری محسوب می شود.
چه زمانی تحقیق کاربردی برای دانشجویان بهتر است؟
بعد از درک تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی باید به این نکته توجه کرد که کدام نوع تحقیق بهتر است؟ به طور کلی، تحقیق کاربردی برای دانشجویانی که به دنبال حل مسائل واقعی و ایجاد نتایج عملی هستند انتخاب بهتری محسوب می شود. در شرایط زیر باید افراد به دنبال انجام تحقیق کاربردی باشند:
- دانشجویان کاردانی و کارشناسی: در بسیاری از موارد، دانشجویان مقاطع تحصیلی کاردانی و کارشناسی به دلیل محدودیت زمانی ترجیح می دهند روی موضوعاتی کار کنند که مسئله مشخص و داده های قابل دسترس دارند که تحقیق کاربردی این شرایط را فراهم می کند.
- رشته های مهندسی، مدیریت، پزشکی و علوم تربیتی: در رشته هایی مانند مهندسی نرم افزار، مدیریت، بازاریابی، پزشکی، آموزش و فناوری، بسیاری از پژوهش ها با هدف حل مشکلات واقعی انجام می شوند.
- افراد با قصد ورود به بازار کار: یک پروژه کاربردی می تواند تجربه عملی ارزشمند و مهمی ایجاد کند و نشان دهد پژوهشگر توانایی تحلیل مسئله و ارائه راه حل اجرایی را دارد.
- در زمان همکاری با سایر سازمان ها: اگر پژوهشگر بتواند با یک شرکت، سازمان یا مجموعه تخصصی همکاری کند، تحقیقات کاربردی می تواند فرصت مناسبی برای بررسی مسائل واقعی و ارائه نتایج قابل استفاده باشد.
- وجود حمایت مالی یا سرمایه گذاری پژوهشی: بسیاری از سازمان ها و شرکت ها تمایل بیشتری به حمایت از پروژه هایی دارند که بتوانند یک مشکل مشخص را حل کنند یا به توسعه محصول و خدمات جدید کمک کنند. به همین خاطر معمولا تحقیق کاربردی با اسپانسر ارائه می شود.
تحقیق بنیادی بهتر است یا تحقیق کاربردی؟
تحقیق بنیادی با بسط دادن یک موضوع درک بهتری از هر حوزه را در اختیار قرار می دهد؛ اما تحقیق کاربردی می تواند چالش های موجود را با ارائه یک راه حل برطرف کند. بنابراین، هیچ گونه برتری میان هیچ یک از روش های تحقیق وجود ندارد و باید بر اساس هدف، شرایط و موضوع پروژه، روش تحقیق مناسب را انتخاب کرد. ضمن اینکه تحقیق بنیادی و تحقیق کاربردی دو روش جدا از یکدیگر نیستند. به طوری که تحقیق بنیادی اطلاعات مورد نیاز برای انجام یک تحقیق کاربردی را فراهم می کند. بنابراین می توان نتیجه گیری کرد که تحقیق بنیادی پیش زمینه تحقیق کاربردی است.
بنیادی یا کاربردی؟ پاسخ نهایی به یک انتخاب مهم
تحقیق بنیادی و تحقیق کاربردی هر دو نقش مهمی در پیشرفت علم دارند و تفاوت اصلی آن‌ها در هدف و نوع خروجی است. تحقیق بنیادی با تمرکز بر شناخت پدیده‌ها و توسعه نظریه‌ها، مرزهای دانش را گسترش می‌دهد، در حالی که تحقیق کاربردی با تکیه بر همین دانش، برای مسائل واقعی راهکار عملی ارائه می‌کند.
انتخاب میان این دو روش به هدف پژوهش، مقطع تحصیلی، رشته، دسترسی به داده‌ها و امکان همکاری با سازمان‌ها بستگی دارد. با این حال، این دو رویکرد مکمل یکدیگرند؛ چون یافته‌های تحقیق بنیادی زمینه‌ی انجام تحقیق کاربردی را فراهم می‌کند. اگر در انتخاب روش تحقیق مناسب برای پایان‌نامه یا مقاله‌ی خود تردید دارید، می‌توانید از مشاوره‌ی متخصصان کمک بگیرید.
ابهام‌های رایج درباره تحقیق بنیادی و کاربردی، با پاسخ کوتاه و دقیق
- تفاوت اصلی تحقیق بنیادی و کاربردی چیست؟
تفاوت اصلی در هدف است. تحقیق بنیادی برای گسترش دانش و کشف روابط جدید انجام می‌شود، اما تحقیق کاربردی از دانش موجود برای حل یک مسئله مشخص و ارائه راهکار عملی استفاده می‌کند. - تحقیق بنیادی بهتر است یا کاربردی؟
هیچ‌کدام بر دیگری برتری ندارد. انتخاب به هدف پژوهش، رشته، مقطع تحصیلی و شرایط پروژه بستگی دارد. - برای پایان‌نامه کارشناسی ارشد کدام روش تحقیق مناسب‌تر است؟
هر دو روش قابل استفاده‌اند. اگر هدف شما توسعه نظریه و چاپ مقاله علمی است، تحقیق بنیادی مناسب‌تر است و اگر موضوع شما یک مسئله واقعی در سازمان یا صنعت است، تحقیق کاربردی انتخاب بهتری است. - آیا یک پژوهش می‌تواند هم بنیادی باشد و هم کاربردی؟
بله. این دو روش جدا از هم نیستند. یافته‌های تحقیق بنیادی اغلب پایه و زمینه تحقیق کاربردی را فراهم می‌کنند و بسیاری از پژوهش‌ها ویژگی‌های هر دو را دارند. - چند مثال از تحقیق بنیادی و کاربردی بزنید.
بررسی ساختار و عملکرد یک پروتئین در زیست‌شناسی پایه نمونه‌ای از تحقیق بنیادی است. طراحی یک دارو بر اساس همان یافته‌ها یا بررسی راهکارهای افزایش رضایت مشتریان یک شرکت، نمونه‌هایی از تحقیق کاربردی‌اند. - روش تحقیق در پایان‌نامه را چگونه تعیین کنیم؟
ابتدا هدف پژوهش را مشخص کنید، سپس دسترسی خود به داده‌ها، امکان همکاری با سازمان‌ها و رشته تحصیلی‌تان را بررسی کنید. بر اساس این موارد، نوع تحقیق (بنیادی یا کاربردی) مشخص می‌شود.
