انتخاب واحد یکی از مهم ترین مراحل در تحصیل هر یک از دانشجویان است که باید با دقت و قوانین موجود انجام شود. یکی از سوالاتی که اکثر دانشجویان هنگام انتخاب واحد با آن مواجه می شوند این است که پیش نیاز در انتخاب واحد چیست؟ یا اینکه هم نیاز در انتخاب واحد چیست و چگونه باید رعایت شوند؟ به طور کلی، پیش نیاز و هم نیاز دروسی هستند که باید قبل یا همزمان با یک سری دروس دیگر دریافت شوند. در غیر این صورت درسی که بدون رعایت هم نیاز و پیش نیاز اخذ شده باشد، از لیست انتخاب واحد دانشجو حذف می شود.
| موضوع | خلاصه |
|---|---|
| پیشنیاز چیست؟ | درسی است که باید قبل از درس اصلی گذرانده و معمولاً نمره قبولی کسب شود. |
| همنیاز چیست؟ | دو درس مرتبط که باید همزمان در یک ترم انتخاب شوند. |
| تفاوت اصلی | پیشنیاز = اول درس پایه، بعد درس اصلی. همنیاز = هر دو با هم. |
| اگر پیشنیاز رعایت نشود | ممکن است آموزش درس را حذف کند، شهریه متغیر برنگردد و حتی نمره درس در بررسی نهایی باطل شود. |
| مردودی پیشنیاز | در صورت مردودی، معمولاً امکان اخذ درس اصلی همراه با پیشنیاز در ترم بعد به صورت همنیاز وجود دارد. |
| مردودی همنیاز | اگر یکی از دو درس همنیاز را قبول و دیگری را رد شوید، درس مردودشده در ادامه به عنوان پیشنیاز درس دیگر محسوب میشود. |
| غیبت در امتحان | برای استفاده از برخی مجوزهای مربوط به مردودی، باید در امتحان حاضر شده و نمره مردودی گرفته باشید؛ حذف یا غیبت میتواند مانع این مجوز شود. |
| مشروطی | مشروطی به معدل نیمسال مربوط است و میتواند سقف انتخاب واحد ترم بعد را کاهش دهد؛ در کارشناسی معمولاً زیر ۱۲ و در ارشد زیر ۱۴ مشروطی محسوب میشود. |
| دانشگاههای دولتی | در شرایط خاص، مانند ارائه نشدن پیشنیاز، مدیر گروه ممکن است با مجوز اجازه اخذ همزمان دروس را بدهد. |
| دانشگاه آزاد | انتخاب واحد از طریق آموزشیار انجام میشود و پیشنیازها معمولاً بهصورت سیستمی کنترل میشوند. |
| دانشگاه پیام نور | کنترل پیشنیازها در سامانه گلستان انجام میشود و در شرایط خاص مانند ترم آخر یا داشتن نمره مردودی ممکن است استثنا وجود داشته باشد. |
| چگونه پیشنیاز را بفهمیم؟ | از چارت درسی رشته یا سامانه آموزشی دانشگاه بررسی کنید؛ سامانه نیز معمولاً هنگام انتخاب درس خطای پیشنیاز/همنیاز نمایش میدهد. |
- موسسه انجام پروژه دانشجویی anjamprozhe، آماده انجام تمامی پروژه های انواع واحد های دانشجویی در کلیه رشته ها و گرایش ها در مقاطع ارشد و دکتری می باشد.
پیش نیاز در انتخاب واحد چیست؟
درس پیش نیاز به درسی گفته می شود که یادگیری مطالب و مفاهیم آن، شرط لازم برای فهم و درک درس دیگری در ترم های بعدی است. طبق قوانین آموزشی تمام دانشگاه ها، شما موظف هستید ابتدا درس پیش نیاز را در یک ترم اخذ کرده و پس از شرکت در کلاس ها و اخذ نمره قبولی، دروس دیگر را دریافت کنید.
هم نیاز در انتخاب واحد چیست؟
درس هم نیاز به درسی گفته می شود که از نظر محتوای آموزشی با درس دیگری ارتباط مستقیم و همزمان دارد و مباحث آن ها مکمل یکدیگر هستند. بر خلاف درس پیش نیاز، برای اخذ درس هم نیاز لازم نیست یک ترم صبر کنید؛ بلکه قانون آموزش به شما اجازه می دهد هر دو درس را در یک ترم تحصیلی به صورت همزمان اخذ کرده و ثبت نام کنید.
نکته مهم: معمولا دروس نظری و آزمایشگاهی یا کارگاهی مرتبط با یکدیگر، حالت هم نیاز دارند. برای مثال، درس «فیزیک ۲» و «آزمایشگاه فیزیک ۲» اغلب هم نیاز یکدیگر هستند و باید همزمان با یکدیگر دریافت شوند.
اگر بدون رعایت قانون پیش نیاز واحد دریافت کنیم چه می شود؟
برخی از دانشجویان تصور می کنند اگر سیستم آموزشی در زمان انتخاب واحد دچار خطایی شود و اجازه ثبت درسی را بدون رعایت پیش نیاز بدهد، کار تمام است و می توانند آن درس را ادامه دهند؛ اما واقعیت است که نظارت کامل روی این دروس وجود دارد. تبغات عدم رعایت قوانین پیش نیاز و هم نیاز در انتخاب واحد عبارتند از:
- حذف یک طرفه درس توسط آموزش: کارشناسان آموزش در طول ترم یا در زمان بررسی نهایی نمرات، فایل انتخاب واحد دانشجویان را بررسی می کنند. در صورت مشاهده عدم رعایت پیش نیاز، درس اصلی به طور کامل حذف می شود. حتی اگر در تمامی کلاس ها شرکت کرده باشید و یا حتی نمره قبولی کسب کرده باشید.
- عدم بازگشت شهریه: در دانشگاه های شهریه پرداز (آزاد، پیام نور، غیرانتفاعی و پردیس)، در صورت حذف درس به دلیل خطای دانشجو در عدم رعایت پیش نیاز، شهریه متغیر درس می سوزد و به دانشجو باز گردانده نمی شود.
- باطل شدن نمره درس: حتی اگر دانشجو در طول ترم در کلاس ها شرکت کند و در امتحان پایانی نمره ۲۰ بگیرد، در زمان فارغ التحصیلی و بررسی پرونده، نمره آن درس باطل شده و دانشجو موظف است درس را مجددا با رعایت قوانین پشت سر بگذراند.
تفاوت پیش نیاز و هم نیاز چیست؟
در دروس پیش نیاز، رعایت اصل تقدم و تاخر زمانی کاملا اجباری است و دانشجو حق ندارد هر دو درس را در یک ترم انتخاب کند. مگر اینکه شرایط خاص آموزشی مانند ترم آخر و فارغ التحصیلی وجود داشته باشند. اما در دروس هم نیاز، دانشجو ملزم است هر دو درس را دقیقا در یک ترم مشترک انتخاب کند تا مباحث تئوری و عملی به طور همزمان پیش بروند.
نکته مهم دیگری که تفاوت این دو را مشخص می کند، وضعیت افتادن در امتحان پایان ترم است. اگر در درس پیش نیاز مردود شوید، نمی توانید درس بعدی را بردارید؛ اما اگر در یکی از دروس هم نیاز مردود شوید، در ترم بعدی رابطه آن دو درس تغییر کرده و درس مردود شده به «پیش نیاز» درس دیگر تبدیل می شود.
| مشخصات | درس پیش نیاز | درس هم نیاز |
| زمان اخذ دروس | تقدم و تاخر زمانی اجباری است. | اخذ همزمان هر دو درس در یک ترم مشترک الزامی است. |
| ارتباط محتوایی | مباحث درس پیش نیاز، پایه و پیش زمینه علمی برای فهم درس اصلی هستند. | مباحث تئوری و عملی تکمیلی یکدیگر هستند. |
| وضعیت مردودی (افتادن) | در صورت مردودی، امکان اخذ درس بعدی وجود ندارد. | در صورت مردودی در یکی، درس پاس نشده برای ترم های بعدی به پیش نیاز درس دیگر تبدیل می شود. |
قوانین پیش نیاز و هم نیاز در انتخاب واحد چیست؟ بررسی دانشگاه های مختلف
اگرچه اصول کلی پیش نیاز و هم نیاز در تمام دانشگاه های زیر نظر وزارت علوم و وزارت بهداشت یکسان است، اما در جزئیات اجرا و سامانه های آموزشی تفاوت های کوتاهی وجود دارد که آگاهی از آن ها برای هر دانشجو ضروری است.
دانشگاه های سراسری (روزانه و شبانه)
در دانشگاه های دولتی، اختیارات مدیران گروه های آموزشی بیشتر است. در صورتی که به دلیل تغییر چارت یا عدم ارائه درس پیش نیاز در یک ترم، دانشجو دچار مشکل شود، مدیر گروه می تواند با فرم «مجوز هم نیازی دستی» یا «فرم موافقت مدیر گروه»، اجازه اخذ همزمان دروس را حتی بدون سابقه افتادن درس صاد کند.
قوانین پیش نیاز و هم نیاز در دانشگاه آزاد اسلامی
در دانشگاه آزاد اسلامی، کلیه فرآیندهای انتخاب واحد از طریق سامانه آموزشیار انجام می شود. چارت درسی مصوب در سامانه تعریف شده و پیش نیازها به طور خودکار اعمال می شوند. در صورتی که دانشجویی درس پیش نیاز را افتاده باشد، سامانه به صورت اتوماتیک مجوز هم نیازی را در ترم بعد صادر می کند. تبصره های ترم آخر باید حتما پیش از زمان انتخاب واحد به تایید آموزش دانشکده برسد تا سقف مجاز انتخاب واحد باز شود.
دانشگاه پیام نور
در دانشگاه پیام نور، امور آموزشی از طریق سامانه گلستان مدیریت می شود. با توجه به سیستم آموزش نیمه حضوری و از راه دور پیام نور، رعایت پیش نیازها در این دانشگاه اهمیت دوچندانی دارد. سیستم گلستان اجازه ثبت دروس بدون رعایت پیش نیاز را نمی دهد، مگر اینکه در سیستم نمره مردودی قبلی برای درس پیش نیاز ثبت شده باشد یا پرونده دانشجو در حالت «فارغ التحصیل ترم آخر» قرار گرفته باشد.
قوانین مردودی و مشروطی در پیش نیاز و هم نیاز
بسیاری از دانشجویان می دانند که پیش نیاز در انتخاب واحد چیست و هم نیاز نیز باید چگونه اخذ شود، اما در مورد قوانین مردودی و مشروطی اطلاعات کافی ندارند. عدم کسب نمره قبولی در دروس مردودی یا افت معدل کل نیمسال تحصیلی زیر حد نصاب آموزش، دو مقوله کاملا جداگانه هستند.
عدم کسب نمره قبولی در دروس (مردودی) یا افت معدل کل نیمسال تحصیلی به زیر حدنصاب آموزش (مشروطی)، دو مقوله جداگانه هستند که هر کدام قوانین و تاثیرات متفاوتی بر نحوه انتخاب دروس پیش نیاز و هم نیاز دارند. حدنصاب مشروطی معمولاً در مقطع کارشناسی معدل کمتر از ۱۲ و در مقطع کارشناسی ارشد معدل کمتر از ۱۴ است.
قوانین مردودی برای دروس پیش نیاز و هم نیاز
اگر نمره درس پیش نیاز و هم نیاز شما در مقطع کارشناسی کمتر از 10 و در مقطع کارشناسی ارشد کمتر از 12 باشد، شما در آن درس مردود شده اید.
- مردودی در درس پیش نیاز: اگر دانشجو در یک درس پیش نیاز شرکت کرده اما مردود شود، در ترم بعدی یک مجوز خاص دریافت می کند. در این شرایط امکان دریافت درس پیش نیاز همزمان با درس اصلی به صورت «هم نیاز» وجود دارد.
- مردودی در دروس هم نیاز: اگر دو درس هم نیاز را در یک ترم بردارید و یکی را پاس شده اما در دیگری مردود شوید، درس پاس شده نیازی به تکرار ندارد؛ اما درس مردودشده برای ترم های بعد حکم پیش نیاز پیدا کرده و باید در اولین فرصت اخذ شود.
- شرط بهره مندی از قوانین مردودی: برای استفاده از این قوانین مردودی دانشجو باید حتما در جلسه امتحان حاضر شود و و نمره مردودی عددی گرفته باشد. در صورت غیبت یا حذف درس، مجوز هم نیازی صادر نمی شود.
قوانین مشروطی برای دروس هم نیاز و پیش نیاز
- مشروطی مربوط به کل واحدهای یک نیمسال است و مستقیما باعث محدودیت در سقف واحدهای انتخابی ترم بعد به اندازه حداکثر 14 واحد در مقطع کارشناسی می شود. قوانین دروس پیش نیاز و هم نیاز در این شرایط به صورت زیر است:
- اولویت با دروس پیش نیاز: دانشجوی مشروطی به دلیل سقف محدود انتخاب واحد، باید تمام تمرکز و اولویت انتخاب واحد خود را روی اخذ و پاس کردن دروس پیش نیاز مانده بگذارد تا چارت درسی او در ترم های آینده دچار مشکل نشود.
- تکلیف همزمان مشروطی و مردودی پیش نیاز: اگر دانشجویی در ترم قبل هم مشروط شده باشد و هم در درس پیش نیاز نمره قبولی نگرفته باشد، باید در ترم جدید ابتدا درس پیش نیاز را انتخاب کرده و آن را با نمره قبولی بگذراند تا امکان دریافت دروس دیگر وجود داشته باشد.
- عدم اجازه اخذ واحدهای اضافه: دانشجوی مشروطی برخلاف سایر دانشجویان نمی تواند برای جبران عقب ماندگی درسی، تعداد واحد بیشتری بردارد و فقط باید برنامه ریزی خود را بر اساس دروس پایه و پیش نیاز تنظیم کند.
چگونه بدانیم دروس پیش نیاز و هم نیاز در انتخاب واحد چیست؟
دانشجویان برای اطلاع از پیش نیاز و هم نیاز هر درس می توانند چارت انتخاب رشته خود را بررسی کنند. در چارت آموزشی مشخص می شود که هر درس در چه ترمی ارائه می شود و چه درس هایی پیش نیاز هستند. البته خود سامانه آموزشی دانشگاه ها نیز در صورت انتخاب پیش نیاز و هم نیاز، پیغام خطا را نمایش می دهند و شما را از این موضوع مطلع خواهند کرد.
چه نتیجه ای می توان از متن ارائه شده گرفت؟
در مجموع، رعایت قوانین پیشنیاز و همنیاز یکی از مهمترین نکات در انتخاب واحد است و میتواند از بروز مشکلات آموزشی و تأخیر در روند تحصیل جلوگیری کند. پیشنیاز به این معناست که یک درس باید قبل از درس دیگری گذرانده شود، در حالی که دروس همنیاز باید به صورت همزمان اخذ شوند. بیتوجهی به این قوانین ممکن است منجر به حذف درس، از بین رفتن شهریه و حتی باطل شدن نمره شود. بنابراین، دانشجویان باید پیش از انتخاب واحد، چارت درسی رشته و قوانین دانشگاه خود را به دقت بررسی کرده و در صورت وجود شرایط خاص، با آموزش یا مدیر گروه هماهنگ کنند.
سوالات حرفه ای و پر تکرار کاربران
- پیشنیاز در انتخاب واحد چیست؟
پیشنیاز درسی است که دانشجو باید ابتدا آن را بگذراند و نمره قبولی کسب کند تا بتواند درس اصلی را در ترمهای بعد انتخاب کند. - همنیاز در انتخاب واحد چیست؟
همنیاز درسی است که با درس دیگری ارتباط مستقیم دارد و دانشجو باید هر دو درس را در یک ترم بهصورت همزمان انتخاب کند. - تفاوت پیشنیاز و همنیاز چیست؟
در پیشنیاز، ابتدا باید درس پایه را بگذرانید و سپس درس اصلی را انتخاب کنید؛ اما در همنیاز، هر دو درس باید همزمان اخذ شوند. - اگر بدون رعایت پیشنیاز انتخاب واحد کنیم چه میشود؟
ممکن است آموزش درس را حذف کند، شهریه متغیر آن بازگردانده نشود و حتی نمره درس در زمان بررسی پرونده تحصیلی باطل شود. - اگر در درس پیشنیاز مردود شویم، میتوانیم درس اصلی را برداریم؟
طبق متن، در ترم بعد امکان دریافت درس پیشنیاز به همراه درس اصلی بهصورت همنیاز وجود دارد؛ البته شرایط و قوانین دانشگاه باید رعایت شود. - اگر در یکی از دروس همنیاز مردود شویم چه اتفاقی میافتد؟
درس پاسشده نیازی به تکرار ندارد، اما درس مردودشده برای ترمهای بعد بهعنوان پیشنیاز درس دیگر محسوب میشود. - از کجا بفهمیم یک درس پیشنیاز یا همنیاز دارد؟
میتوان با مراجعه به چارت درسی رشته، پیشنیاز و همنیاز هر درس را بررسی کرد. سامانه آموزشی دانشگاه نیز معمولاً هنگام انتخاب درس، در صورت رعایت نکردن این قوانین پیام خطا نمایش میدهد
