گاهی اوقات روند تحصیلی دانشجویان به دلایل غیرقابل پیش بینی، بیماری های خاص، مشکلات خانوادگی با مشکلاتی روبرو می شود. در چنین شرایطی که آیین نامه ها و قوانین عادی آموزشی پاسخگوی حل مشکل دانشجو نیستند، کمیسیون موارد خاص دانشگاه به عنوان مرجع قانونی رسیدگی به این شرایط ویژه وارد عمل می شود تا از اخراج یا محرومیت تحصیلی دانشجویان واجد شرایط جلوگیری کند. شرایط کمیسیون موارد خاص دانشگاه بر اساس شرایط هر یک از دانشجویان و نوع دانشگاه متفاوت است که در ادامه مقاله قصد داریم در مورد آن ها صحبت کنیم.
| موضوع | خلاصه |
|---|---|
| کمیسیون موارد خاص دانشگاه چیست؟ | مرجعی برای بررسی مشکلات آموزشی دانشجویان است که قوانین عادی آموزشی پاسخگوی آنها نیست. این کمیسیون با بررسی مدارک و شرایط دانشجو درباره ادامه تحصیل، رفع مشکلات آموزشی و موارد خاص تصمیمگیری میکند. |
| هدف اصلی کمیسیون | جلوگیری از اخراج یا محرومیت تحصیلی دانشجویانی که به دلایل خارج از اختیار مانند بیماری، مشکلات خانوادگی یا شرایط خاص دچار مشکل آموزشی شدهاند. |
| دانشگاههای مشمول | دانشگاههای دولتی، آزاد و پیام نور دارای کمیسیون موارد خاص هستند؛ اما ساختار و حدود اختیارات آنها متفاوت است. |
| کمیسیون موارد خاص دانشگاه دولتی | دارای دو سطح دانشگاهی (شورای موارد خاص دانشگاه) و استانی است. دانشجو باید درخواست خود را همراه با مدارک لازم در سامانه مربوطه ثبت کند. |
| پروندههای قابل بررسی در دانشگاه دولتی | منع آموزشی و خطر اخراج، عدم ثبتنام در موعد مقرر، مشکلات دانشجویان شاهد و ایثارگر، نقلوانتقال خاص، مهمانی یا انتقال، افزایش سنوات تحصیلی. |
| کمیسیون موارد خاص دانشگاه آزاد | بر اساس دستورالعمل اجرایی دانشگاه آزاد، برای حل مشکلات آموزشی دانشجویان در مقاطع مختلف اختیار بررسی و تصمیمگیری دارد. |
| لغو اخراج ناشی از مشروطی در کاردانی و کارشناسی | در صورت مشروطی مجدد پس از استفاده از فرصتهای آییننامهای، امکان ادامه تحصیل با تعهد ارتقای معدل و دریافت فرصت آموزشی وجود دارد. |
| شرایط کارشناسی ارشد در دانشگاه آزاد | دانشجویان دارای دو نیمسال مشروطی و معدل کل بین ۱۲ تا ۱۴ میتوانند با تعهد از فرصت ادامه تحصیل و انتخاب دروس جبرانی استفاده کنند. |
| شرایط دکتری تخصصی در دانشگاه آزاد | دانشجویانی که دروس آموزشی را گذراندهاند اما معدل کل آنها کمتر از حد نصاب است، میتوانند با تأیید کمیسیون فرصت جبران معدل دریافت کنند. |
| تمدید سنوات تحصیلی | کمیسیون میتواند با توجه به شرایط دانشجو، سنوات تحصیلی را در مقاطع مختلف افزایش دهد. دانشجویان مشمول نظام وظیفه باید مقررات نظام وظیفه را رعایت کنند. |
| کاردانی و کارشناسی ناپیوسته | امکان تمدید سنوات تا ۴ نیمسال توسط واحد دانشگاهی و ۳ نیمسال اضافی توسط کمیسیون استان وجود دارد. |
| کارشناسی پیوسته | امکان تمدید سنوات تا ۷ نیمسال توسط واحد دانشگاهی و ۳ نیمسال اضافی توسط کمیسیون استان وجود دارد. |
| کارشناسی ارشد | امکان تمدید سنوات تا ۳ نیمسال توسط واحد دانشگاهی و ۳ نیمسال اضافی توسط کمیسیون استان وجود دارد. |
| بازگشت به تحصیل و ثبتنام با تأخیر | در صورت وجود دلایل موجه، دانشجویانی که ثبتنام نکردهاند یا وقفه تحصیلی داشتهاند میتوانند درخواست بازگشت به تحصیل ارائه دهند. |
| معرفی به استاد | کمیسیون دانشگاه آزاد میتواند برای معرفی به استاد تا سقف مشخصی از واحدهای درسی مجوز صادر کند. |
| معادلسازی دروس | امکان معادلسازی برخی دروس نظری و عملی گذراندهشده وجود دارد؛ اما شامل کارورزی، پروژه و کارآموزی نمیشود. |
| کمیسیون موارد خاص دانشگاه پیام نور | مشکلات دانشجویانی را بررسی میکند که ادامه تحصیل آنها به دلایل خارج از اختیار با مشکل مواجه شده و قوانین عادی پاسخگو نیستند. |
| اعضای کمیسیون پیام نور | رئیس دانشگاه، معاون فرهنگی و اجتماعی، معاون آموزشی و چهار عضو هیئت علمی با حکم ریاست دانشگاه. |
| اختیارات کمیسیون پیام نور | اجازه ادامه تحصیل، انتقال موقت یا دائم، افزایش سنوات، بازگشت به تحصیل، مرخصی بدون احتساب سنوات و تغییر رشته در شرایط خاص. |
| تغییر رشته در پیام نور | در صورت از دست دادن توانایی ادامه تحصیل در رشته فعلی و داشتن شرایط لازم، تغییر رشته با تأیید کمیسیون امکانپذیر است. |
- موسسه انجام پروژه های دانشجویی Anjamprozhe، آماده انجام پروژه های تمامی رشته ها و نرم افزار ها در سطوح ساده تا پیچیده می باشد.
کمیسیون موارد خاص دانشگاه چیست؟
کمیسیون موارد خاص دانشگاه یک مرجع تخصصی در دانشگاه ها و سازمان های زیر مجموعه وزارت علوم و دانشگاه آزاد است که برای بررسی پرونده های تحصیلی دانشجویان، داوطلبان و اعضای هیئت علمی تشکیل شده است. وظیفه این کمیسیون رسیدگی به پرونده هایی است که ادامه تحصیل یا جریان آموزشی آن ها به علل مختلف خارج از اختیار دچار مشکل شده و قوانین عمومی آموزشی قادر به حل آن نیستند. این کمیسیون پس از بررسی دقیق مدارک، مستندات و شرایط دانشجو، رای نهایی خود را بر اساس اختیارات آیین نامه ای صادر می کند.
شرایط کمیسیون موارد خاص دانشگاه ها یکسان است؟
با وجود اینکه معمولا یک آیین نامه کمیسیون موارد خاص دانشگاه برای کلیه دانشگاه های دولتی، آزاد و پیام نور در نظر گرفته می شود؛ اما به طور کلی نمی توان شرایط را برای همه دانشگاه ها یکسان فرض کرد. معمولا سخت گیری بیشتر برای دانشگاه ها دولتی وجود دارد و در دانشگاه های پیام نور و آزاد می توان با تسهیلات بیشتری پیش رفت.
کمیسیون موارد خاص دانشگاه دولتی
در دانشگاه های دولتی، کمیسیون موارد خاص دارای دو سطح دانشگاهی (شورای موارد خاص دانشگاه) و استانی است. دانشجویان می توانند درخواست خود را با ذکر دلایل و ارائه مدارک لازم به صورت اسکن شده همراه با فیش واریزی حق بررسی کمیسیون در سامانه سجاد بارگذاری نمایند.
پرونده های قابل پیگیری در کمیسیون موارد خاص دانشگاه های دولتی
کمیسیون موارد خاص دانشگاه دولتی به پرونده دانشجویان زیر رسیدگی می کند:
- دانشجویان دارای منع آموزشی: دانشجویانی که به هر دلیل منع آموزشی داشته و در مرحله اخراج از دانشگاه قرار گرفته اند.
- دانشجویان جامانده از ثبت نام: دانشجویانی که به هر دلیلی موفق به ثبت نام در موعد مقرر تقویم آموزشی نشده و نامه عدم مراجعه آنان صادر گردیده است.
- دانشجویان سهمیه شاهد و ایثارگر: این دانشجویان پس از بررسی در کمیته شاهد و ایثارگر دانشگاه، در صورت عدم امکان کمک از ناحیه اداره آموزش یا شورای آموزشی به کمیسیون ارجاع داده می شوند.
- دانشجویان متقاضی نقل و انتقال خاص (کارشناسی): آن دسته از دانشجویان مقطع کارشناسی که شرایط تعریف شده در سامانه نقل و انتقال وزارت علوم را ندارند اما دارای مشکلات خاص هستند.
- دانشجویان متقاضی مهمانی یا انتقال (کارشناسی ارشد): کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد که با داشتن دلایل خاص درخواست مهمان یا انتقال دارند.
- دانشجویان متقاضی افزایش سنوات: دانشجویان تمامی مقاطع تحصیلی که متقاضی افزایش سنوات مازاد بر سنوات آموزشی تعریف شده هستند.
کمیسیون موارد خاص دانشگاه آزاد
بر اساس دستورالعمل اجرایی کمیسیون موارد خاص دانشگاه آزاد اسلامی (بخشنامه شماره ۱۰/۴۲۷۳ مورخ ۱۳۹۵/۰۱/۲۵)، اختیارات و ظرفیت های قانونی این کمیسیون برای رفع مشکلات آموزشی دانشجویان در مقاطع مختلف به شرح زیر است.
قوانین لغو اخراج ناشی از مشروطی مکرر
قوانین کمیسیون موارد خاص مشروطی دانشگاه آزاد برای هر مقطع تحصیلی متفاوت است:
مقاطع کاردانی و کارشناسی
در صورتی که دانشجو پس از استفاده از ارفاق های آیین نامه ای، مجددا مشروط شود، کمیسیون واحد دانشگاهی می تواند با اخذ تعهد مبنی بر ارتقای معدل کل به حداقل ۱۲، تا ۴ نیمسال فرصت ادامه تحصیل به دانشجو بدهد. پس از پایان این فرصت، کمیسیون استان می تواند یک نیمسال فرجه اضافی برای ادامه تحصیل دانشجو صادر نماید.
مقطع کارشناسی ارشد
دانشجویانی که پس از ۲ نیمسال مشروطی دارای معدل کل بین ۱۲ تا ۱۴ باشند، می توانند با اخذ تعهد، از یک نیمسال فرصت ادامه تحصیل و امکان انتخاب دروس جبرانی یا ترمیم معدل مطابق ماده ۱۴ بهره مند شوند.
مقطع دکتری تخصصی
دانشجویانی که تمامی دروس آموزشی را گذرانده اند؛ اما معدل کل آن ها به حد نصاب ۱۶ نرسیده است، با تایید کمیسیون می توانند حداکثر تا ۲ نیمسال فرصت جبران معدل دریافت کنند.
قوانین تمدید سنوات تحصیلی و مسائل مرتبط با نظام وظیفه
بر اساس صلاح دید کمیسیون موارد خاص دانشگاه، تمدید سنوات در مقاطع تحصیلی مختلف به صورت زیر انجام می شود. باید توجه داشت که تمامی مجوزهای تمدید سنوات برای دانشجویان پسر مشمول خدمت نظام وظیفه، منوط به رعایت آخرین مقررات و تایید سازمان نظام وظیفه عمومی خواهد بود.
کاردانی و کارشناسی ناپیوسته (7 نیمسال)
- امکان تمدید سنوات تا ۴ نیمسال توسط واحد دانشگاهی
- امکان تمدید ۳ نیمسال اضافی توسط کمیسیون استان
کارشناسی پیوسته (10 نیمسال)
- امکان تمدید سنوات تا ۷ نیمسال توسط واحد دانشگاهی
- امکان تمدید ۳ نیمسال اضافی توسط کمیسیون استان
کارشناسی ارشد (6 نیمسال)
- امکان تمدید سنوات تا ۳ نیمسال توسط واحد دانشگاهی
- امکان تمدید ۳ نیمسال اضافی توسط کمیسیون استان
قوانین بازگشت به تحصیل، وقفه تحصیلی و ثبت نام با تاخیر
کمیسیون موارد خاص دانشگاه برای بازگشت به تحصیل و ثبت نام با تاخیر یک سری شرایط مختلف دارد:
- پذیرفته شدگان جدید: در صورت وجود شرایط لازم، امکان ثبت نام با تاخیر برای دانشجویان غیرمشمول در مقطع کاردانی و کارشناسی ارشد تا 4 نیمسال و در مقطع کارشناسی پیوسته تا 6 نیمسال وجود دارد.
- بازگشت به تحصیل: در صورت موجه بودن دلایل عدم مراجعه، امکان صدور حکم بازگشت به تحصیل تا ۴ نیمسال وقفه در مقاطع کاردانی و کارشناسی ارشد و تا ۶ نیمسال وقفه در مقطع کارشناسی پیوسته وجود دارد. البته کمیسیون موارد خاص استانی می تواند تا 12 نیمسال وقفه را افزایش دهد.
قوانین معرفی به استاد و معادل سازی
در آیین نامه کمیسیون موارد خاص دانشگاه آزاد، برای معرفی به استاد و معادل سازی قوانین زیر در نظر گرفته شده اند.
- معرفی به استاد: کمیسیون واحد دانشگاهی مجاز به صدور مجوز معرفی به استاد تا سقف ۷ واحد درسی نظری است. کمیسیون استان نیز می تواند این میزان را تا سقف ۸ واحد درسی نظری افزایش دهد.
- معادل سازی دروس: امکان معادل سازی دروس نظری و عملی گذرانده شده، بدون محدودیت زمانی از تاریخ گذراندن درس وجود دارد؛ این امکان شامل دروس کارورزی، پروژه و کارآموزی نمی شود.
کمیسیون موارد خاص دانشگاه پیام نور
در دانشگاه پیام نور، کمیسیون موارد خاص وضعیت دانشجویانی را بررسی می کند که جریان تحصیل آن ها بنا به دلایلی خارج از اراده و اختیار بوده و با مشکل مواجه شده است. در صورتی که حل این مشکلات با مقررات و آیین نامه های موجود ممکن نباشد، می توان از قوانین کمیسیون موارد خاص دانشگاه کمک گرفت.
اعضای تشکیل دهنده کمیسیون موارد خاص دانشگاه پیام نور
در مقایسه با دانشگاه های دولتی و آزاد که دارای سطح دانشگاهی و استانی برای این کمیسیون هستند، در دانشگاه پیام نور کمیسیون موارد خاص متشکل از اعضای زیر است:
- رئیس دانشگاه به عنوان رئیس کمیسیون
- معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه به عنوان دبیر کمیسیون
- معاون آموزشی دانشگاه
- چهار نفر عضو هیئت علمی با انتصاب ریاست دانشگاه
حدود اختیارات کمیسیون موارد خاص دانشگاه پیام نور
کمیسیون موارد خاص دانشگاه پیام نور اختیارات زیر را ارائه می کند:
- اجازه ادامه تحصیل: دادن مجوز ادامه تحصیل به دانشجویانی که در معرض اخراج قرار گرفته اند، به شرط آنکه میانگین معدل کل آن ها کمتر از ۱۰ نباشد و پس از آن دیگر مشروط نشوند.
- انتقال موقت یا دائم: انتقال دانشجویانی که طبق آیین نامه واجد شرایط نیستند، در صورت موافقت کمیسیون مبداء و مقصد امکان پذیر است.
- افزایش سنوات تحصیلی: موافقت با افزایش سنوات به مدت یک نیمسال برای مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته و دو نیمسال برای مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد پیوسته برعهده کمیسیون موارد خاص است.
- بازگشت به تحصیل: موافقت با بازگشت به تحصیل دانشجویانی که با مدارک مستدل حداکثر تا یک سال برای ثبت نام مراجعه نکرده اند و مشکل نظام وظیفه ندارند؛ از وظایف کمیسیون موارد خاص است.
- مرخصی بدون احتساب در سنوات: حداکثر یک سال مرخصی بدون احتساب در سنوات برای مبتلایان به بیماری های حاد و مزمن، دوران بارداری و زایمان خانم ها یا شاغلان خاص به صلاح دید کمیسیون امکان پذیر است.
- تغییر رشته در همان گروه آزمایشی: موافقت با تغییر رشته دانشجویانی که توانایی ادامه تحصیل در رشته فعلی را از دست داده اند، به شرط کسب حداقل نمره آزمون سراسری رشته مورد تقاضا در سهمیه مربوطه باید حتما توسط کمیسیون موارد خاص دانشگاه انجام شود.
- تغییر رشته به گروه آزمایشی دیگر: تغییر رشته به سایر گروه های آزمایشی در صورت از دست دادن توانایی تحصیل در کلیه رشته های گروه فعلی، به شرط داشتن حداقل نمره آزمون سراسری رشته جدید در سهمیه مربوطه باید به تایید کمیسیون برسد.
به صورت کلی، کمیسیون موارد خاص دانشگاه به چه معنا است؟
در نهایت، کمیسیون موارد خاص دانشگاه فرصتی قانونی برای دانشجویانی است که به دلایل خارج از اختیار خود با موانع آموزشی مواجه شدهاند و ادامه مسیر تحصیلی آنها با مقررات معمول امکانپذیر نیست. این کمیسیون با بررسی شرایط فردی، مدارک و مستندات ارائهشده، میتواند در مواردی مانند تمدید سنوات، بازگشت به تحصیل، رفع مشکلات ناشی از مشروطی، ثبتنام با تأخیر و سایر شرایط ویژه تصمیمگیری کند.
با توجه به تفاوت قوانین و اختیارات کمیسیون در دانشگاههای دولتی، آزاد و پیام نور، دانشجویان باید پیش از اقدام، مقررات دانشگاه محل تحصیل خود را بررسی کرده و درخواست خود را همراه با مدارک معتبر ارائه دهند تا امکان بهرهمندی از حمایتهای قانونی موجود برای ادامه تحصیل فراهم شود.
مهم ترین سوالات متداول درباره کمیسیون موارد خاص دانشگاه
- کمیسیون موارد خاص دانشگاه چیست و چه مشکلاتی را بررسی میکند؟
کمیسیون موارد خاص مرجعی برای رسیدگی به مشکلات آموزشی دانشجویانی است که به دلایل خارج از اختیار خود (مانند بیماری، مشکلات خانوادگی یا شرایط خاص) با مشکل ادامه تحصیل مواجه شدهاند و قوانین عادی آموزشی پاسخگوی وضعیت آنها نیست. - چه دانشجویانی میتوانند درخواست بررسی در کمیسیون موارد خاص بدهند؟
دانشجویانی که با مشکلاتی مانند اخراج آموزشی، منع ادامه تحصیل، افزایش سنوات، وقفه تحصیلی، عدم ثبتنام در موعد مقرر یا سایر شرایط ویژه مواجه شدهاند، در صورت داشتن مدارک و دلایل موجه میتوانند درخواست خود را ثبت کنند. - آیا شرایط کمیسیون موارد خاص در دانشگاههای دولتی، آزاد و پیام نور متفاوت است؟
بله. هرچند هدف کلی کمیسیون در همه دانشگاهها مشابه است، اما حدود اختیارات، نحوه ثبت درخواست و شرایط پذیرش پرونده در دانشگاههای دولتی، آزاد و پیام نور تفاوتهایی دارد. - برای درخواست کمیسیون موارد خاص چه مدارکی لازم است؟
معمولاً دانشجو باید درخواست کتبی، مدارک اثباتکننده دلیل مشکل (مانند گواهی پزشکی، مدارک خانوادگی یا مستندات مربوط به شرایط خاص) و سایر مدارک تعیینشده توسط دانشگاه را ارائه کند. - آیا کمیسیون موارد خاص میتواند حکم اخراج دانشجو را لغو کند؟
در برخی شرایط، کمیسیون میتواند با بررسی وضعیت دانشجو و در صورت تأیید دلایل ارائهشده، امکان ادامه تحصیل و رفع مشکل آموزشی را فراهم کند. - آیا امکان تمدید سنوات تحصیلی از طریق کمیسیون موارد خاص وجود دارد؟
بله. دانشجویانی که به پایان سنوات مجاز رسیدهاند، در صورت داشتن دلایل موجه میتوانند درخواست تمدید سنوات خود را به کمیسیون ارائه دهند. - آیا دانشجویان مشروطی میتوانند از کمیسیون موارد خاص استفاده کنند؟
بله. در برخی مقاطع و دانشگاهها، دانشجویانی که به دلیل مشروطی در معرض اخراج قرار گرفتهاند، میتوانند با بررسی کمیسیون و رعایت شرایط تعیینشده، فرصت ادامه تحصیل دریافت کنند. - چگونه درخواست کمیسیون موارد خاص دانشگاه ثبت میشود؟
نحوه ثبت درخواست بسته به دانشگاه متفاوت است. در دانشگاههای دولتی معمولاً درخواست از طریق سامانه سجاد ثبت میشود و دانشگاه آزاد و پیام نور نیز مسیرهای مشخص خود را دارند. - مدت زمان بررسی درخواست کمیسیون موارد خاص چقدر است؟
زمان بررسی به نوع پرونده، دانشگاه، کامل بودن مدارک و سطح کمیسیون (دانشگاهی یا استانی) بستگی دارد و نمیتوان زمان یکسانی برای همه درخواستها تعیین کرد. - آیا رأی کمیسیون موارد خاص قطعی است؟
تصمیم کمیسیون پس از بررسی پرونده و در چارچوب اختیارات قانونی صادر میشود؛ اما در برخی موارد امکان بررسی در سطح بالاتر کمیسیون طبق مقررات دانشگاه وجود دارد. - آیا دانشجویان دانشگاه آزاد هم میتوانند از کمیسیون موارد خاص استفاده کنند؟
بله. دانشگاه آزاد دارای کمیسیون موارد خاص است و این کمیسیون مشکلات آموزشی دانشجویان در مقاطع مختلف را طبق دستورالعملهای مربوط بررسی میکند. - آیا دانشجویان پیام نور میتوانند برای بازگشت به تحصیل یا تغییر رشته به کمیسیون موارد خاص مراجعه کنند؟
بله. کمیسیون موارد خاص دانشگاه پیام نور در شرایط مشخص میتواند درخواستهایی مانند بازگشت به تحصیل، افزایش سنوات و تغییر رشته را بررسی کند.
